პარკინსონის დაავადება არის ნერვული სისტემის პროგრესირებადი დარღვევა, რომელიც გავლენას ახდენს მოძრაობაზე, ბალანსზე და კოორდინაციაზე. კვლევების მიხედვით, მამაკაცებს ეს დაავადება დაახლოებით 1.5–2-ჯერ უფრო ხშირად უვითარდებათ, ვიდრე ქალებს.
მაგრამ რატომ ხდება ასე? პასუხი ერთ მიზეზში არ იმალება – ეს არის ბიოლოგიური, ჰორმონალური და გარემო ფაქტორების კომბინაცია.
1. ჰორმონების დამცავი ეფექტი
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ახსნა უკავშირდება ქალის ჰორმონს – ესტროგენს.
ითვლება, რომ ესტროგენს აქვს ნეიროდამცავი (brain-protective) ეფექტი, რაც ქალებში ტვინის უჯრედებს გარკვეულწილად იცავს დაზიანებისგან.
ამის საპირისპიროდ, მამაკაცებში ეს ჰორმონი დაბალია, რაც შესაძლოა ზრდიდეს ნეირონების დაზიანების რისკს.
2. ტვინის განსხვავებული ბიოლოგია – მამაკაცებსა და ქალებს შორის არსებობს მცირე, მაგრამ მნიშვნელოვანი განსხვავებები ტვინის სტრუქტურასა და ფუნქციონირებაში.
კვლევები მიუთითებს, რომ:
მამაკაცების ტვინი შეიძლება უფრო მგრძნობიარე იყოს დოფამინის წარმომქმნელი ნეირონების დაზიანებისადმი
სწორედ ეს ნეირონები ზიანდება პარკინსონის დროს
3. გარემო ფაქტორები და ცხოვრების წესი
მამაკაცები ისტორიულად უფრო ხშირად მუშაობდნენ ისეთ სფეროებში, სადაც მაღალი იყო:
პესტიციდებთან კონტაქტი, მძიმე მეტალებთან ზემოქმედება,
ტოქსიკურ ქიმიკატებთან შეხება.
ეს ფაქტორები ასოცირდება პარკინსონის განვითარების გაზრდილ რისკთან.
4. გენეტიკა და X ქრომოსომა
ერთ-ერთი საინტერესო ჰიპოთეზა უკავშირდება გენეტიკას:
ზოგი რისკ-გენი შეიძლება დაკავშირებული იყოს X ქრომოსომასთან.
ქალებს ორი X ქრომოსომა აქვთ, რაც შეიძლება გარკვეულ “დაცვას” ქმნიდეს.
მამაკაცებს მხოლოდ ერთი X აქვთ, ამიტომ მუტაციის გავლენა უფრო ძლიერია
5. კვლევები ჯერ კიდევ გრძელდება
მიუხედავად მრავალი ახსნისა, მეცნიერები თანხმდებიან, რომ პარკინსონის დაავადება არის:
მრავალფაქტორიანი დაავადებაანუ მისი განვითარება დამოკიდებულია გენეტიკის, გარემოსა და ბიოლოგიის ერთობლიობაზე.
