აშშ-ში გამართულ კიბოს კვლევის კონფერენციაზე მეცნიერებმა პანკრეასის კიბოს წინააღმდეგ შექმნილი უახლესი ექსპერიმენტული mRNA ვაქცინა წარადგინეს, რომელიც უკვე კლინიკურ ცდებს გადის და პირველ ეტაპზე იმედისმომცემ შედეგებს აჩვენებს.
პანკრეასის კიბო ერთ-ერთ ყველაზე მომაკვდინებელ სიმსივნედ მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი შედარებით იშვიათია, პაციენტების დაახლოებით 87% დიაგნოზის დასმიდან ხუთ წელსაც ვერ აღწევს. ამ მიმართულებით კვლევები ათწლეულებია მიმდინარეობს, თუმცა გადარჩენის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად არ გაუმჯობესებულა.
ახალი ვაქცინა განსხვავდება ტრადიციული მიდგომებისგან, რადგან თითოეულ პაციენტზე ინდივიდუალურად არის მორგებული. იგი მზადდება ამოკვეთილი სიმსივნიდან მიღებული გენეტიკური მასალის საფუძველზე და მიზნად ისახავს იმუნური სისტემის „გაწვრთნას“, რათა ორგანიზმმა კონკრეტული კიბოს უჯრედები ამოიცნოს და გაანადგუროს. მეცნიერების განმარტებით, ასეთი „განათლებული“ იმუნური უჯრედები ორგანიზმში წლების განმავლობაში შეიძლება დარჩეს და დაავადების წინააღმდეგ დაცვა უზრუნველყოს.
კვლევის ფარგლებში ჩატარებული პირველი ფაზის კლინიკურ ცდაში მონაწილეობა მიიღო 16 პაციენტმა, რომელთაც პანკრეასის სიმსივნე ოპერაბელურ სტადიაში ჰქონდათ. ოპერაციის შემდეგ მათ პერსონალიზებული ვაქცინა, ასევე იმუნოთერაპია და ქიმიოთერაპია ჩაუტარდათ.
ვაქცინის მიღების შემდეგ რვა პაციენტში დაფიქსირდა ძლიერი იმუნური პასუხი — მათი T-ლიმფოციტები კიბოს უჯრედების ამოსაცნობად გააქტიურდა. ამ ჯგუფიდან შვიდი პაციენტი ოპერაციიდან თითქმის ექვსი წლის შემდეგაც ცოცხალი იყო. საპირისპიროდ, იმ პაციენტებში, რომლებშიც იმუნური რეაქცია არ განვითარდა, გადარჩენის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად დაბალი აღმოჩნდა — მხოლოდ ორი მათგანი გადარჩა.
კვლევის ავტორების განცხადებით, იმ პაციენტების დაახლოებით 90%, რომლებშიც ვაქცინამ იმუნური პასუხი გამოიწვია, ექვსი წლის შემდეგაც ცოცხალია. ერთ-ერთი პაციენტი, რომელმაც მკურნალობა 66 წლის ასაკში დაიწყო, დღეს 72 წლისაა და აცხადებს, რომ თავს კარგად გრძნობს და მიღებული შედეგებით კმაყოფილია.
მიუხედავად დადებითი შედეგებისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ კვლევა ჯერ საწყის ეტაპზეა. პანკრეასის კიბო ხშირად გვიან სტადიაზე ვლინდება — შემთხვევების 90%-ზე მეტში დიაგნოზი მაშინ ისმება, როცა ქირურგიული ჩარევა უკვე შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევებში ხუთწლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი 3,2%-მდე მცირდება, რის გამოც ჯერ უცნობია, რამდენად ეფექტიანი იქნება ვაქცინა გვიან სტადიაზე მყოფ პაციენტებში.
ამ დროისთვის კლინიკური ცდების მეორე ფაზა უკვე დაწყებულია. მეცნიერები ფრთხილ ოპტიმიზმს გამოთქვამენ და იმედოვნებენ, რომ პერსონალიზებული mRNA ვაქცინა მომავალში პანკრეასის კიბოს მკურნალობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მეთოდად იქცევა.
