რა ხდება სხეულში ასაკის მატებასთან ერთად

სტენფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერების კვლევა აჩვენებს, რომ ადამიანის დაბერების პროცესი თანაბრად და ეტაპობრივად არ მიმდინარეობს. ორგანიზმში მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური გარდატეხა განსაკუთრებით ორ ასაკში ხდება: დაახლოებით 44 და 60 წლის ასაკში.

თუ ოდესმე გიგრძნიათ, რომ თქვენს სხეულში ერთბაშად ყველაფერი შეიცვალა, ეს შესაძლოა სულაც არ იყოს მხოლოდ სუბიექტური შეგრძნება. სტენფორდის მედიცინის სკოლის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ სწორედ ამ პერიოდებში ორგანიზმში არსებული მრავალი მოლეკულა და მიკროორგანიზმი მკვეთრად იმატებს ან იკლებს.

მეცნიერებმა 25-დან 75 წლამდე ასაკის 108 ადამიანის ბიოლოგიური ნიმუშები რამდენიმე წლის განმავლობაში რეგულარულად შეისწავლეს. ისინი დააკვირდნენ 135 000-ზე მეტ სხვადასხვა კომპონენტს, მათ შორის:

რნმ (RNA) და ცილებს;

მეტაბოლიტებს (ნივთიერებათა ცვლის პროდუქტებს);

მიკრობიომს — ბაქტერიებს, ვირუსებსა და სოკოებს, რომლებიც ჩვენს სხეულსა და კანზე ცხოვრობენ;

ჯამში მკვლევრებმა თითქმის 250 მილიარდი მონაცემი დაამუშავეს. აღმოჩნდა, რომ მოლეკულების დაახლოებით 81% ასაკთან ერთად თანაბრად არ იცვლება. ცვლილებები ყველაზე მეტად სწორედ ორ ასაკობრივ ტალღად კონცენტრირდება.

„ჩვენი სხეული უბრალოდ ნელ-ნელა და თანდათანობით არ იცვლება. არსებობს ცხოვრებისეული პერიოდები, როდესაც ბიოლოგიური ცვლილებები განსაკუთრებით დრამატულია,“ – აღნიშნავს კვლევის უფროსი ავტორი, სტენფორდის უნივერსიტეტის გენეტიკის პროფესორი მაიკლ სნაიდერი.

მეცნიერებისთვის 60 წლის ასაკის დასაწყისში ბიოლოგიური გარდატეხა მოულოდნელი არ ყოფილა, რადგან სწორედ ამ პერიოდიდან იწყებს მკვეთრად ზრდას სხვადასხვა ასაკობრივი დაავადებების რისკი. თუმცა, 40-იანი წლების შუა პერიოდში აღმოჩენილმა მკვეთრმა ნახტომმა ისინი გააოცა.

თავდაპირველად მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ 44 წლის ასაკში მომხდარი ცვლილებები ქალებში მენოპაუზას უკავშირდებოდა, რასაც მთელი ჯგუფის მონაცემების არევა შეეძლო. თუმცა, როდესაც მონაცემები სქესის მიხედვით დაყვეს, აღმოჩნდა, რომ ზუსტად იგივე ბიოლოგიური ძვრები მამაკაცებშიც ფიქსირდება.

კვლევის პირველი ავტორის, ქსიაოტაო შენის თქმით, ეს მიუთითებს, რომ მენოპაუზამ შესაძლოა ხელი შეუწყოს ამ პროცესს ქალებში, თუმცა რეალურად არსებობს სხვა, ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი საერთო ბიოლოგიური ფაქტორები, რომლებიც დაბერების ამ პირველ ტალღას მართავენ. მათი იდენტიფიცირება სამომავლო კვლევების მთავარი პრიორიტეტი იქნება.

კვლევის სრული ვერსია გამოქვეყნდა ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალ Nature Aging-ში.