“კიბოს მკურნალობაში ახალი გარღვევა?” – გიორგი ფხაკაძე

ჯანდაცვის ექსპერტი, გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში ინფორმაციას ავრცელებს:

კიბოს მკურნალობაში ახალი გარღვევა? ზოგიერთ პაციენტში სიმსივნე სრულად გაქრა პროფესორის კომენტარი:

ონკოლოგიაში სიტყვა „გარღვევა“ ძალიან ფრთხილად უნდა გამოვიყენოთ. მეცნიერება არ არის სასწაულების სფერო და კიბოს უნივერსალური წამალი ჯერ არ არსებობს. თუმცა არის მომენტები, როდესაც კლინიკური კვლევის შედეგები მართლაც გვაფიქრებინებს, რომ ახალი ეტაპის დასაწყისს ვხედავთ.

2026 წლის ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) კონგრესზე წარმოდგენილი კვლევის შედეგები სწორედ ასეთ შემთხვევას წარმოადგენს. ახალი ბიოლოგიური პრეპარატი ამივანტამაბი ზოგიერთ პაციენტში, რომელთა სიმსივნე აღარ პასუხობდა არც ქიმიოთერაპიას და არც იმუნოთერაპიას, იმდენად ეფექტური აღმოჩნდა, რომ სიმსივნის ყველა კლინიკური და რადიოლოგიური ნიშანი გაქრა.

რა თქმა უნდა, ეს არ ნიშნავს, რომ კიბო დამარცხებულია. მაგრამ ეს ნიშნავს, რომ თანამედროვე მედიცინა კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯით მიუახლოვდა უფრო ზუსტ, უფრო პერსონალიზებულ და უფრო ეფექტურ მკურნალობას.

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)
მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი

რა არის ამივანტამაბი?
ამივანტამაბი (Amivantamab) წარმოადგენს ახალი თაობის ბისპეციფიკურ მონოკლონურ ანტისხეულს.
იგი ერთდროულად მოქმედებს ორ მნიშვნელოვან მოლეკულურ სამიზნეზე:
• EGFR (ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორი)
• MET (მეზენქიმურ-ეპითელური ტრანზიციის ფაქტორი)
ორივე ეს მექანიზმი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სიმსივნური უჯრედების ზრდაში, გავრცელებაში და მკურნალობისადმი რეზისტენტობის განვითარებაში.
პრეპარატი არა მხოლოდ უშუალოდ აფერხებს სიმსივნურ უჯრედებს, არამედ იმუნურ სისტემას ეხმარება მათ ამოცნობასა და განადგურებაში.
განსხვავებით მრავალი სხვა ონკოლოგიური მკურნალობისგან, ამივანტამაბი შეჰყავთ კანქვეშ ინექციის სახით, რაც პაციენტებისთვის გაცილებით კომფორტულია, ვიდრე მრავალსაათიანი ინტრავენური ინფუზიები.

რა აჩვენა ახალმა კვლევამ?
OrigAMI-4 საერთაშორისო კლინიკურ კვლევაში მონაწილეობდა 102 პაციენტი.
ყველა მათგანს ჰქონდა:
• თავისა და კისრის რეციდივირებული ან მეტასტაზური კიბო;
• დაავადების პროგრესირება ქიმიოთერაპიის შემდეგ;
• დაავადების პროგრესირება იმუნოთერაპიის შემდეგ.
სხვა სიტყვებით, ეს იყვნენ პაციენტები, რომელთაც მკურნალობის არსებული შესაძლებლობები პრაქტიკულად ამოწურული ჰქონდათ.
კვლევის შედეგები:

42%-ში დაფიქსირდა მკურნალობაზე ობიექტური პასუხი
28 პაციენტში სიმსივნე მნიშვნელოვნად შემცირდა
15 პაციენტში მიღწეულ იქნა სრული პასუხი
პასუხის განვითარების საშუალო დრო მხოლოდ 6.6 კვირა იყო
დაავადების პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მედიანა 6.8 თვე იყო
საერთო გადარჩენის მედიანამ 12.5 თვე შეადგინა
ონკოლოგიაში, განსაკუთრებით ასეთი მძიმე პაციენტების შემთხვევაში, ეს შედეგები ძალიან შთამბეჭდავია.
 რას ნიშნავს „სრული პასუხი“?მედიაში ხშირად წერენ, რომ „კიბო გაქრა“.სამედიცინო ენაზე ეს ნიშნავს Complete Response-ს (სრულ პასუხს).ანუ:• კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე სიმსივნე აღარ ჩანს;• კლინიკური ნიშნები აღარ ფიქსირდება;• დაავადების აქტიური გამოვლინება აღარ აღინიშნება.მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ სრული პასუხი ყოველთვის არ ნიშნავს სრულ განკურნებას. პაციენტებს მაინც სჭირდებათ ხანგრძლივი მეთვალყურეობა.  რას ამბობენ მკვლევრები?ლონდონის კიბოს კვლევის ინსტიტუტის პროფესორმა კევინ ჰარინგტონმა შედეგებს „უპრეცედენტოდ ძლიერი პასუხი“ უწოდა.მისი შეფასებით, ასეთი შედეგები იშვიათად ფიქსირდება იმ პაციენტებში, რომლებმაც უკვე დაკარგეს რეაგირება როგორც ქიმიოთერაპიაზე, ასევე იმუნოთერაპიაზე.  რეალური პაციენტის ისტორიაThe Guardian-ის მიერ აღწერილი ერთ-ერთი პაციენტი იყო 59 წლის კარლ უოლში, რომელსაც ენის კიბო ჰქონდა.მიუხედავად მრავალჯერადი მკურნალობისა, დაავადება პროგრესირებდა.ამივანტამაბის მიღების შემდეგ:• შემცირდა სიმსივნე;• გაუქრა ძლიერი ტკივილი;• შემცირდა შეშუპება;• მნიშვნელოვნად გაუუმჯობესდა ცხოვრების ხარისხი.ასეთი ისტორიები გვახსენებს, რომ კლინიკური კვლევების უკან რეალური ადამიანები დგანან.  რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?თავისა და კისრის კიბო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ონკოლოგიური დაავადებაა.ყოველწლიურად:• დაახლოებით 900 000 ახალი შემთხვევა ფიქსირდება;• 450 000-ზე მეტი ადამიანი იღუპება.როდესაც დაავადება აღარ პასუხობს მკურნალობას, პაციენტების გადარჩენის შანსები მნიშვნელოვნად მცირდება.სწორედ ამიტომ ახალი სამიზნე თერაპიები განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს.  რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის?საქართველოში კიბო კვლავ სიკვდილიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია.მთავარი პრობლემებია:• დაგვიანებული დიაგნოსტიკა;• სკრინინგის დაბალი მოცვა;• თანამედროვე მოლეკულური დიაგნოსტიკის შეზღუდული ხელმისაწვდომობა;• ინოვაციური მედიკამენტების მაღალი ფასი.ამ კვლევის მთავარი გზავნილი საქართველოსთვის არის ის, რომ მომავლის ონკოლოგია აღარ ეფუძნება მხოლოდ ქიმიოთერაპიას.თანამედროვე მკურნალობა სულ უფრო მეტად ეფუძნება:• გენეტიკურ ტესტირებას;• ბიომარკერებს;• მიზნობრივ თერაპიას;• პერსონალიზებულ მედიცინას.თუ ქვეყანამ დროულად არ განავითარა ეს მიმართულებები, ქართველი პაციენტები ვერ მიიღებენ იმ შესაძლებლობებს, რომლებიც უკვე ხელმისაწვდომია მსოფლიოს წამყვან ონკოლოგიურ ცენტრებში.  რა მოხდება შემდეგ?ამჟამად მიმდინარეობს დაახლოებით 60 დამატებითი კლინიკური კვლევა.მეცნიერები ამივანტამაბს იკვლევენ:• ფილტვის კიბოში;• კოლორექტალურ კიბოში;• კუჭის კიბოში;• თავისა და კისრის კიბოში;• ცენტრალური ნერვული სისტემის გარკვეულ სიმსივნეებში.პრეპარატმა უკვე მიიღო FDA-ს Breakthrough Therapy Designation, რაც ენიჭება იმ სამკურნალო საშუალებებს, რომლებიც მძიმე დაავადებების დროს არსებულ მკურნალობასთან შედარებით მნიშვნელოვან უპირატესობას აჩვენებენ.  მთავარი დასკვნაამივანტამაბი არ არის „კიბოს სასწაულმოქმედი წამალი“.თუმცა ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე იმედისმომცემი შედეგი, რომელიც ბოლო წლებში ვიხილეთ იმ პაციენტებში, რომელთაც მკურნალობის თითქმის ყველა სტანდარტული შესაძლებლობა უკვე ამოწურული ჰქონდათ.15 პაციენტში სიმსივნის სრული გაქრობა, 42%-იანი პასუხი მკურნალობაზე და სწრაფი კლინიკური ეფექტი გვიჩვენებს, რომ მიზნობრივი თერაპიები ონკოლოგიის მომავლის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულებაა.შესაძლოა, სწორედ მსგავსი ინოვაციები გახდეს ის გზა, რომელიც მომავალში კიბოს ბევრ ფორმას ქრონიკულ, მართვად დაავადებად აქცევს.